Voedingssupplementen liggen steeds vaker onder een vergrootglas. Zo besteedde het consumentenprogramma Radar onlangs aandacht aan misleidende claims, en ook de NVWA waarschuwt voor onjuiste of niet-toegestane uitingen. Maar in de praktijk blijkt het probleem vaak breder dan alleen problemen met claims. Juist supplementen vragen extra aandacht op het gebied van labelling. Waar gaat het vaak mis? En hoe weet je dat je goed zit met je etiket? Labelling-specialist Kim Kuiperij van Eurofins Food Safety Solutions legt het uit.

“Het lijkt simpel, maar dat is het niet”

Op social media kom je ze de laatste tijd vaker tegen: mensen die supplementen aanprijzen. “Gezondheidscoaches of influencers vinden het vaak leuk om een supplement in hun assortiment op te nemen”, vertelt Kim. “Maar ook voor supplementen geldt uitgebreide wetgeving. Als je die regels kent, is etikettering goed te doen, maar daar gaat het vaak mis.”

Voor supplementen gelden onder andere:

• algemene etiketteringsregels uit Verordening (EU) 1169/2011; 
• aanvullende eisen uit de supplementenrichtlijn (2002/46/EG) ;
• specifieke regels voor voedings- en gezondheidsclaims (1924/2006) .

“Besteed extra aandacht aan verplichte vermeldingen zoals de benaming ‘voedingssupplement’, de dosering, de ingrediëntenlijst en hoeveelheid, de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid en waarschuwingen, zoals ‘niet geschikt voor kinderen’, ‘overschrijdt de dagelijkse portie niet’ en ‘geen vervanging van gevarieerde voeding’. Die worden regelmatig vergeten of onjuist toegepast”, licht Kim toe. “En ook voor de benaming van je product bestaan regels. De naam is voorgeschreven, afhankelijk van hoeveel van een nutriënt er in je product zit.” 

Claims: het grootste struikelblok

Waar het volgens Kim het vaakst misgaat? Claims. “Bedrijven gebruiken formuleringen die niet zijn toegestaan, of die net te ver gaan. Bijvoorbeeld door een product een medisch effect toe te schrijven. Dan kom je al snel in de buurt van geneesmiddelenwetgeving. Er is momenteel veel discussie of je in zo’n geval een boete ontvangt volgens levensmiddelen recht of volgens geneesmiddelenwetgeving. Het verschil in boete is nogal groot: een factor 150.”

De regel is duidelijk: alleen goedgekeurde claims uit de Europese database zijn toegestaan en alleen in de juiste context en formulering. “Zodra je daarbuiten gaat zitten, loop je risico. Een kleine nuance in bewoording kan al het verschil maken. Tip: gebruik alleen bewoordingen uit de database die je per nutriënt hebt opgezocht. Dan zit je altijd veilig.”

Online verkoop: dezelfde regels, minder bewustzijn

Opvallend is dat veel aanvragen komen van partijen die nieuw zijn in de markt. Kim: “We zien veel coaches, influencers en kleine ondernemers die een product willen lanceren. Ze gebruiken teksten van hun website of marketingmateriaal op het etiket, zonder te weten dat die claims niet zijn toegestaan. Zodra een consument een product kan kopen, moet alle verplichte informatie beschikbaar zijn. Dat geldt dus ook voor webshops en zelfs op social media in posts, reels en ook in video’s.” Claims op een website of in een post moeten dus net zo compliant zijn als op het etiket zelf.

Ook internationale verkoop zorgt voor fouten: “Producten worden in het Engels aangeboden voor meerdere landen, omdat de gedachte is dat ‘iedereen wel Engels kan’. Terwijl etikettering moet voldoen aan de taalvereisten van het land waar je verkoopt. En als je op de Nederlandse markt verkoopt, is dat dus in het Nederlands. Dat geldt ook voor websites en webshops. Daarnaast zijn er landen zoals Polen, Portugal en België waar een toelatingsprocedure geldt voordat je je product op de markt mag brengen. Zonde natuurlijk als je je daar niet bewust van bent en je marktintroductie daardoor in de knel komt.”

Ingrediënten: grijs gebied en risico’s

Niet alleen claims vormen een risico. Ook de samenstelling van supplementen vraagt aandacht. Uit het EU Agri-Food Fraud Network-rapport blijkt dat supplementen een opvallende risicogroep zijn, waarbij onder andere regelmatig niet-toegestane ingrediënten en onjuiste samenstelling (adulteratie) worden gedetecteerd. 

Kim: “Bijvoorbeeld bij novel foods zie je een grijs gebied: ingrediënten die nieuw zijn en waarvan niet altijd duidelijk is of ze zijn toegestaan. Ze staan niet tussen de goedgekeurde ingrediënten in de EU, maar ook niet tussen de verboden ingrediënten. Mag je ze dan wél of juist niet gebruiken?”

Snoep of supplement?

Niet altijd is direct duidelijk onder welke wetgeving een product valt. Kim: “Zo kunnen eiwitpoeders, gummies of snoepjes met toegevoegde vitaminen qua vorm lijken op een ‘gewoon’ voedingsmiddel, terwijl ze juridisch als voedingssupplement worden gezien. Dat maakt uit, want er gelden verschillende regels voor verrijkte levensmiddelen en supplementen. In de praktijk betekent dit dat je niet alleen moet toetsen aan de algemene etiketteringsverordening (1169/2011), maar ook aan de aanvullende eisen voor voedingssupplementen. En dat gebeurt niet altijd.”

Wat kan er misgaan?

De gevolgen van onjuiste etikettering worden regelmatig onderschat. “Bij controles door de NVWA kun je te maken krijgen met boetes of een verkoopverbod. In ernstige gevallen, bijvoorbeeld bij risico’s voor de gezondheid, kunnen de gevolgen natuurlijk nog groter zijn”, vertelt Kim. “Bijvoorbeeld bij niet vermelde allergenen, overschrijding van veilige doseringen of gebruik van niet-toegestane stoffen. Daarom is het zaak om goed te weten of je product aan alle eisen voldoet.”  

Praktische tip: begin bij de basis

Volgens labelling-specialist Kim start je het beste door eenvoudige vragen te beantwoorden: “Mag je dit product verkopen? Is de inhoud goed en klopt het label? Zou je dit product zelf kopen als je het zo op de markt ziet? En weet je als consument precies wat je inneemt? Daarnaast helpt het om gebruik te maken van het NVWA-handboek voor voedingssupplementen. Daarin staat meer handvatten die je helpen, dan in de wetgeving. Een zorgvuldige check van samenstelling, claims en etikettering vóórdat een product op de markt komt, voorkomt problemen achteraf!”

Meer weten?

Wil je zeker weten dat jouw supplement voldoet aan alle eisen? Eurofins Food Safety Solutions ondersteunt bij het beoordelen van claims, etikettering en samenstelling, zodat je product compliant én veilig op de markt komt. Neem contact met ons op voor een pre-market-check of advies op maat via foodsafetysolutions@ftbnl.eurofins.com of +31(0)888 31 03 30.